එනසාල් ඇයි ඔය තරම් වටින්නේ?
කුළුබඩු රැජින ලෙස හැඳින්වෙන එනසාල් ගැන සරලව: සාම්ප්‍රදායික භාවිත, අධ්‍යයන කියන දේ, තෝරා ගන්නා හැටි, ගබඩා කරන හැටි සහ අපේ කුස්සියේ පාවිච්චි කරන සරල විදිහ.
එනසාල් ..කුළුබඩු ලොවේ රැජින..
ගම්මිරිස් කුළුබඩු වල රජ්ජුරුවෝ නම්, එනසාල් (cardamom) හඳුන්වන්නේ කුළුබඩු වල රැජින කියලා. පොඩි කොළ පාට කරලක්. නමුත් වට්ටලප්පම් එකක, බුරියානි එකක, කිරි තේ කෝප්පයක සුවඳ වෙනස් කරන්න ඒ එක කරලක් ඇති.
එහෙමනම් මේ පොඩි කරල ගැන ගොඩක් අය කතා කරන්නේ ඇයි? සුවඳට විතරද, නැත්නම් වෙන දෙයක් තියෙනවාද?
එනසාල් කියන්නේ මොකක්ද?
එනසාල් කියන්නේ ඉඟුරු පවුලට අයත් ශාකයක ඇටවලින් පිරුණු කරලක්. කරල ඇතුළේ තියෙන කළු පාට පොඩි ඇට තමයි සුවඳේ හදවත. ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකර ප්‍රදේශවල එනසාල් වගා කරනවා.
ඒ කියන්නේ මේක අපිට පිටස්තර කුළුබඩුවක් නෙමෙයි. අපේම කඳුකරයේ හැදෙන, අපේම කෑම වලට හුරු වුනු එකක්.
අපේ කුස්සියේ එනසාල් තියෙන්නේ කොහෙද?
ලංකාවේ කෑම වල එනසාල් පාවිච්චි වෙන්නේ ලොකු ප්‍රමාණවලින් නෙමෙයි. හැබැයි ඒක නැති වුනොත් වෙනස හොඳටම දැනෙනවා.
- වට්ටලප්පම්, කැවුම් වගේ අවුරුදු කැවිලි වලට
- බුරියානි, කහ බත් වගේ බත් වර්ග වලට
- මස් කරි වලට අමු කුළුබඩු එක්ක
- කිරි තේ, කෝපි වලට සුවඳට
- කෑමෙන් පස්සේ ඇට දෙක තුනක් හපන පුරුද්දට
ඔය අන්තිම පුරුද්ද ගොඩක් ගෙවල්වල තිබුණා. කෑමෙන් පස්සේ කට සුවඳ කරගන්න එනසාල් ඇටයක් හපන එක සාම්ප්‍රදායිකව අගය කළ දෙයක්.
සෞඛ්‍යයට එනසාල් හොඳද?
සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමවල එනසාල් ජීරණයට සහ ආහාර රුචියට උදව් වෙන කුළුබඩුවක් ලෙස අගය කරලා තියෙනවා. ඒක ගොඩක් අය දන්නා දෙයක්.
නූතන විද්‍යාවෙත් එනසාල් ගැන අධ්‍යයන කෙරිලා තියෙනවා. එහි ඇති සුවඳ තෙල් සහ ප්‍රතිඔක්සිකාරක (antioxidants) ගැන, කටේ බැක්ටීරියා ගැන, රුධිර පීඩනය ගැන කුඩා අධ්‍යයන තිබෙනවා.
හැබැයි මෙතන එක දෙයක් පැහැදිලිව කියන්න ඕනේ. ඒ අධ්‍යයන බොහොමයක් කුඩා ඒවා. ඒවායින් කිසිම රෝගයක් සුව වෙනවා කියලා තහවුරු වී නැහැ.
ඒ නිසා, එනසාල් කන්න ඕනේ සුවඳ සහ රස වෙනුවෙන්. ඖෂධයක් විදිහට නෙමෙයි.
පොඩි කරලකට මිල වැඩි ඇයි?
එනසාල් මිල අධික කුළුබඩුවක් බව ගොඩක් අය දන්නවා. ඒකට හේතුව එහි වගාවයි. කරල් නොමේරූ කොළ පාට අවස්ථාවේදී එකින් එක අතින් කඩන්න ඕනේ.
අපි හිතමු එක පඳුරකින් කරල් කඩන්න මාසෙකට වතාවක් යන්න වෙනවා කියලා. වගා බිමක පඳුරු සිය ගණනක් තියෙද්දී, ඒ ශ්‍රමය කොච්චර වෙයිද කියලා හිතා ගන්න පුළුවන්නේ.
හොඳ පැත්ත තමයි, එක කෑමකට අවශ්‍ය වෙන්නේ කරල් දෙක තුනක් විතරයි. ඉතිං පොඩි පැකට් එකක් කුස්සියේ ගොඩක් කල් පවතිනවා.
හොඳ එනසාල් තෝරා ගන්නේ කොහොමද?
- කොළ පාට, පිරුණු, තද කරල් තෝරන්න
- කහ පාට වෙලා හෝ හැකිළිලා ගිය කරල් මඟ හරින්න
- කරලක් පොඩි කරලා බලද්දී ඇට කළු පාට සහ තෙල් ගතියෙන් යුක්ත නම් හොඳයි
- පුළුවන් නම් කුඩු වෙනුවට මුළු කරල් ගන්න
කුඩු කරපු එනසාල් ඉක්මනින් සුවඳ නැති කරගන්නවා. ඒ නිසා අවශ්‍ය වෙලාවට කරල පොඩි කරන එක හොඳයි.
ගබඩා කරන්නේ කොහොමද?
- වාතය නොයන ලෙස වසා තබන පැකට් එකක තියන්න
- අව්ව සහ තෙතමනයෙන් ඈත් කරලා තියන්න
- ළිප ළඟ තියන එක නවත්තන්න
කුස්සියට ප්‍රායෝගික ඉඟි
- කිරි තේ හදද්දී කරලක් පොඩි කරලා දාන්න. තේ කඩේ සුවඳ ගෙදරට එනවා.
- බත් උයද්දී කරල් දෙකක් එකතු කරන්න. බුරියානි නැති දවසටත් සුවඳ බතක් ලැබෙනවා.
- පැණි රස කෑම වල සීනි ටිකක් අඩු කරලා එනසාල් සුවඳ වැඩි කරලා බලන්න.
- සීතල වතුර ජෝගුවකට කරලක් දාලා තියන්න. සරල, සුවඳ බීමක්.
සෞඛ්‍ය සටහනක්
ආහාරයක ප්‍රමාණයට එනසාල් පාවිච්චි කිරීම සාමාන්‍යයෙන් ගැටලුවක් නැහැ. හැබැයි ඔබ ගර්භණීව සිටිනවා නම්, බෙහෙත් පාවිච්චි කරනවා නම්, පිත්තාශයේ ගල් වගේ ප්‍රශ්න තියෙනවා නම්, හෝ අතිරේක (supplements) ලෙස ගන්න හිතනවා නම්, මුලින්ම වෛද්‍යවරයෙකුගෙන් අහන්න. ලෙඩක් තියෙනවා නම් කුළුබඩුවක් ප්‍රතිකාරයක් වෙනුවට යොදන්න එපා.
අවසාන වශයෙන්
එනසාල් කියන්නේ කුස්සියේ ලොකු ඉඩක් ගන්න කුළුබඩුවක් නෙමෙයි. කරලක් දෙකක් ඇති. හැබැයි ඒ කරලක් දෙක තමයි සාමාන්‍ය කෑමක් මතක හිටින කෑමක් කරන්නේ.
අපේ කඳුකරයේ හැදෙන මේ රැජිනට කුස්සියේ ගෞරවනීය තැනක් දෙන්න අමතක කරන්න එපා.
පිරිසිදු, සුවඳවත් කුළුබඩු ගැන වැඩිදුර දැනගන්න Spice Mart වෙත spicemart.shop හරහා පිවිසෙන්න.
