කොත්තමල්ලි ලංකාවේ හැම කුස්සියකම තියෙන්න ඕන ඇයි?

ලංකාවේ ගෙයක කුස්සියට ගිහින් කුළුබඩු රාක්කය බැලුවොත්, කොත්තමල්ලි නැති තැනක් හොයාගන්න අමාරුයි. හෙම්බිරිස්සාවක් හැදුනම ගොඩක් අයට මුලින්ම මතක් වෙන්නේත් “කොත්තමල්ලි ටිකක් තම්බලා බොන්න” කියන උපදෙස නේ.

හැබැයි අපි කොත්තමල්ලි ගැන ඇත්තටම දන්නේ කොච්චරද? කරියකට ඒකෙන් වෙන්නේ මොකක්ද? ඒ වගේම, ඔය කොත්තමල්ලි වතුර කතාව කොයි තරම් දුරට තහවුරු වෙලාද?

කොත්තමල්ලි කියන්නේ මොකක්ද?

කොත්තමල්ලි (coriander) කියන්නේ කුඩා ශාකයක වියළි ඇට. ඒ ශාකයේ කොළ පිටරටවල් වල සලාද සහ සුප් වලට දානවා. ලංකාවේ අපි වැඩිපුරම පාවිච්චි කරන්නේ ඇට.

ඇට වල රසය සුදුරු වගේ තියුණු නැහැ. ඒක මෘදුයි, පොඩි ලෙමන් ගතියක් සහිත සුවඳක් තියෙනවා. ඒ නිසා ඒක අනෙක් කුළුබඩු එක්ක පහසුවෙන් ගැළපෙනවා.

කරියකදී කොත්තමල්ලි කරන්නේ මොකක්ද?

තුනපහ කුඩු වල ප්‍රධාන කොටසක් කොත්තමල්ලි. බොහෝ ගෙවල් වල වට්ටෝරු වල වැඩිම ප්‍රමාණයක් එකතු කරන්නෙත් කොත්තමල්ලි.

අපි හිතමු ගෙදර තුනපහ කුඩු ග්‍රෑම් 100ක් හදනවා කියලා. උදාහරණයක් විදිහට (හැම ගෙදරම එක වගේ නෙමෙයි) කොත්තමල්ලි ග්‍රෑම් 50ක්, සුදුරු ග්‍රෑම් 25ක්, මහදුරු ග්‍රෑම් 25ක් වගේ බෙදීමක් ගන්න පුළුවන්. ඒ කියන්නේ මිශ්‍රණයෙන් භාගයක්ම කොත්තමල්ලි.

හරියට ගෙයක අත්තිවාරම වගේ. කවුරුත් අත්තිවාරම දිහා බලලා පුදුම වෙන්නේ නැහැ. හැබැයි ඒක නැත්නම් ගෙයක් නැහැ.

ඒ වගේම, කොත්තමල්ලි බදින ආකාරය අනුව කරියේ ස්වභාවය වෙනස් වෙනවා:

• අමු කුඩු: එළවළු කරි, කිරි හොදි වගේ ලා පාට කරි වලට
• හොඳින් බැදපු කුඩු: මස්, කුකුළු මස් වගේ තද පාට කරි වලට
• තලපු ඇට: පරිප්පු හෝ එළවළු තෙම්පරාදුවට පොඩි සුවඳක් එකතු කරන්න

කොත්තමල්ලි වතුර ගැන කියන කතා ඇත්තද?

කොත්තමල්ලි ඉඟුරු එක්ක තම්බලා බොන එක ලංකාවේ පරම්පරා ගණනක් පුරා තිබුණු පුරුද්දක්. සාම්ප්‍රදායිකව එය හෙම්බිරිස්සාවට සහ දිරවීමට උපකාරී දෙයක් ලෙස සැලකුවා.

විද්‍යාත්මකව බැලුවොත්, කොත්තමල්ලි වල තිබෙන සංයෝග ගැන අධ්‍යයන කෙරී තිබෙනවා. ප්‍රතිඔක්සිකාරක (antioxidant) ගුණ, දිරවීම සහ රුධිරයේ සීනි මට්ටම ගැන ඒවා අධ්‍යයනය කර තිබෙනවා. හැබැයි ඒවායින් ගොඩක් කෙරුණේ රසායනාගාර වල හෝ සතුන් මත.

මිනිසුන් එදිනෙදා කෑමට ගන්නා ප්‍රමාණයෙන් පැහැදිලි ප්‍රතිලාභයක් ලැබෙන බව තවම හොඳින් තහවුරු වී නැහැ. ඒ නිසා, උණුසුම් කොත්තමල්ලි වතුර කෝප්පයක් සැනසිල්ලක් වෙන්න පුළුවන්. නමුත් එය බෙහෙතක් නෙමෙයි.

හොඳ කොත්තමල්ලි තෝරා ගන්නේ කොහොමද?

කුඩු කරපු කොත්තමල්ලි වල සුවඳ ඉක්මනින් අඩු වෙනවා. ඇට තියෙන ගාණට ඒ සුවඳ ඇතුළේ ආරක්ෂා වෙනවා. ඒ නිසා:

• පුළුවන් නම් ඇට විදිහට ගන්න, අවශ්‍ය ප්‍රමාණය විතරක් කුඩු කරගන්න
• ඇට වල පාට ලා දුඹුරු හෝ කොළ පැහැ ගැහුනු දුඹුරු ද කියලා බලන්න
• දූවිලි, ගල් කැට, දිලීර ගඳ හෝ තෙත ගතියක් තියෙනවානම් ඒවා අතහරින්න
• වාතය නොයන බෝතලයක, තෙතමනයෙන් සහ අව්වෙන් ඈත් කරලා තියන්න
• බදිද්දී අඩු ගින්දරේ, සුවඳ එනකම් විතරක් බදින්න; පිච්චුනොත් තිත්ත රසයක් එනවා

පොඩි අදහසක්: කොත්තමල්ලි තෙම්පරාදුව

ඊළඟ පාර පරිප්පු උයද්දී, තෙම්පරාදුවට කොත්තමල්ලි ඇට තේ හැන්දක් පමණ තලලා දාලා බලන්න. ළූණු, කරපිංචා සහ අබ එක්ක එය හොඳින් ගැළපෙනවා. රසය වෙනස් වුනත්, කිසිම අමුතු දෙයක් එකතු කරන්න අවශ්‍ය වෙන්නේ නැහැ.

අවසාන වශයෙන්

කොත්තමල්ලි ගොඩක් කරි වල සුවඳට පදනම දානව. හොඳ ඇට තෝරලා, හරියට බැදලා, අලුතින් කුඩු කරගත්තොත් ඒ වෙනස කරියෙන්ම දැනෙනවා.

පිරිසිදු, හොඳින් තෝරාගත් කුළුබඩු ගැන තවත් දැනගන්න ඕනෑනම් Spice Mart හි spicemart.shop බලන්න.